Yaklaþan yerel seçimler üzerinden þekillenme olasýlýðý olan yeni bir sosyalist SOL öznenin yavaþ yavaþ tartýþýlmaya baþlandýðý þu sýcak yaz günlerinde, Türkiye sosyalist tarihinin farklý dönemlerini Vedat Türkali ve Gün Zileli'nin (Havariler, 1972-1983) elinden/dilinden büyük bir keyifle dinleme, daha doðrusu dinlermiþcesine akýcý bir þekilde okuma fýrsatý buldum. Geçmiþin baþarý ve hatalarýndan ders çýkarmadan geleceði kurabilmek ve saðlýklý adýmlar atmak mümkün deðil, bu nedenle her iki yazarýn da bugüne yaptýklarý katký son derece deðerli. GÜVEN'in 10. ve hala çoðumuzdan genç bir heyecana sahip Vedat ustamýzýn 90. yaþý yaklaþýrken, öncelikle GÜVEN romanýndan bahsetmek istiyorum.

Vedat Türkali'nin büyük bir özveri ile yazdýðý 2 ciltlik eseri sadece 2. Dünya Savaþý sýrasýnda Türkiye siyasi tarihini ve Türkiye'nin Hitler Almanyasý taraftarý tutumunu yansýtmakla kalmýyor ayný zamanda leziz Ýstanbul betimlemeleri ve farklý sýnýflardan karakterleriyle (öðrenciler, bürokratlar, tütün iþçileri, generaller, tüccarlar...) dönemin sosyal, kültürel yaþantýsýný da zengin bir dille tanýmlýyor. Komintern arþivlerinin açýlmasý ile belgelenen TKP'nin gizli tarihini de metnin içine harman ederek biz sosyalistlere tarihi köklerimizi anlatýyor.

Güçlü karakter betimlemeleri ile dönemin Marksistlerinin ruh halini, iliþkilerini tanýmlayan Vedat Türkali Usta, halen sosyalistlerin tartýþma baþlýklarýndan olan Kemalizm ve Kemalistlerle iliþkinin (desantralizasyon kararý vb., Kürt sorunu...) o dönem komünistlerinin de temel tartýþma ve kafa karýþýklýðý konularýndan olduðunu metin içinde uzunca iþliyor. Þefik Hüsnü, Reþat Fuat, Nazým Hikmet ve Dr. Hikmet Kývýlcýmlý gibi Türkiye Komünist Partisi’nin önemli figürleri de romanýn kahramanlarý olarak sevaplarý ve günahlarý ile günümüze taþýnýyor.

Sadece bir politik tarih romaný olmayan GÜVEN, ayný zamanda güçlü karakterlerinin duygu dünyalarý, farklý özlemleri, coþkularý, piþmanlýklarý ile insanýn varoluþu üzerine de bir roman. Farklý kaynaklardan beslenen (aþk, polis takibi, iþkence, politik ayrýlýklar... ) gerilimin hiç bitmediði romanda, metnin ana hatlarýndan Necla ile Turgut'un iliþkisinde aldatmak aldatýlmak, sevgi cinsellik, aile, kadýnlýk erkeklik halleri alt metin olarak sürekli bir tartýþma konusu ve pek çok insaný sarsacaðý öngörüm temelsiz sayýlmaz.

Bugünlerde ERGENEKON üzerinden yeniden tartýþýlmaya baþlanan kontrgerillanýn ve istihbarat teþkilatlarýnýn, o dönem nasýl çalýþtýklarý da gözler önüne seriliyor romanda. Ýstihbarat teþkilatý içinde, ki klik farklýlýklarýnýn bugün olduðu gibi o gün de yoðun þekilde sürdüðünü (ve hatta MÝT-Emniyet gerilimi) görmek son derece çarpýcý. Öte yandan sanki bu topraklarda daha önce hiç özgürlük, eþitlik ve demokrasi için mücadele edilmemiþ gibi kendisi demokrasi havariliðine soyunan AKP'liler için de güzel bir tarihi hatýrlatma GÜVEN ve içinde süren mücadele öyküsü... Yine Ergenekon davasý sýrasýnda gündeme gelen Cumhuriyet gazetesinin ve CHP'nin o dönem Hitler Almanyasý'ný destekleyen anti-komünist tutumu ise tarihe baþka bir dipnot.

Vedat Türkali'nin GÜVEN'e verdiði önemi 10 yýl kendisini gönüllü bir sürgün hayatýna býrakmasýndan tutun, GÜVEN'e kadar yazdýðý tüm eserlerin GÜVEN'in müsveddeleri olduðunu söylemesine ve yaþamýndaki en büyük mutluluðun bu romaný yazmak olduðunu belirtmesinden anlayabiliriz.

Bitirmeden þu notu düþmekte yarar var. Kitabý okuduðum dönemde Türkiye'de “Hatýrla Sevgili” dizisi konuþuluyordu. Bu diziyi, diziye eleþtiri hakký saklý kalmakla birlikte, hüzünlü bir mutlulukla izleyen herkesin GÜVEN'den en az o diziyi izlerken aldýklarý hazzý alacaklarýný garanti edebilirim. GÜVEN, yüreði solda atan herkesin, özellikle gençlerin mutlaka okumasý gereken akýcý dili ve muhteþem kurgusu ile Türkçe yazýlmýþ en güzel romanlardan...

Son olarak; seneye koca bir çýnar gibi 90 yaþýný devirecek Vedat Türkali'nin bu güzel romaný yazmaktaki muradýný ve özellikle gençlerden arzusunu kendisinden dinleyelim:

‘‘Umuyorum ki, bu roman ülkemin insanlarýna, gençlerine geleceðe dönük umutlar verecektir. Gençler daha özgür düþünsün, daha eleþtirel baksýn ve kendilerine güvenerek yol açmaya çalýþsýn. Roman bunlarý baþarýrsa ne mutlu bana.’’

Ýyi okumalar..